TƯ VẤN

 

TRỨNG CÁ THƯỜNG
 
Nguyên nhân của mụn trứng cá thường
 
Mụn trứng cá thường phát triển trong thời niên thiếu, phổ biến nhất ở lứa luổi 16-22. Lý do là:
-   Hóc môn giới tính bắt đầu phát triển mạnh.
-   Những hóc môn này được chuyển đổi trong da để kích thích tuyến bã nhờn lớn và tăng tiết. Các bã nhờn nhiều và hoạt động mạnh hơn, khả năng tạo mụn trứng cá nhiều và phức tạp hơn.
-   Bã nhờn và tế bào da chết (keratin) làm bít tặc da lỗ chân lông, là nguyên nhân phát triển mụn trứng cá (comedones).
-   Áp lực trong lỗ chân lông tăng cao gây hiện tượng vỡ, tạo cơ hội nhiễm trùng, từ đó tạo nên mụn mủ (tổn thương viêm).
-   Mụn trứng cá thường giảm đi sau tuổi 25 năm, chỉ còn khoảng 15% ở phụ nữ và 5% ở nam giới tiếp tục có mụn trứng cá ở lứa tuổi lớn hơn.
 
Một số yếu tố góp phần làm trứng cá nặng thêm
 
Một số người bị mụn trứng cá rất nghiêm trọng, có thể là do:
-   Yếu tố di truyền (gia đình có người bị mụn nặng)
-   Nội tiết tố, nồng độ hóc môn giới cao trong máu, do:
o        Đa nang buồng trứng;
o        Thiếu hụt enzyme hydroxylase sterol (hiếm gặp);
o        Bệnh Cushing (hiếm);
o        Tâm lý căng thẳng hoặc trầm cảm
-   Yếu tố môi trường như:
o        Độ ẩm cao;
o        Mỹ phẩm;
o        Tiếp xúc với dầu mỏ;
o        Áp lực của băng buộc đầu và cằm;
o        Thức ăn có các sản phẩm sữa hay đường quá nhiều (đang còn gây tranh cãi).
-   Một số loại thuốc.
 
Chế độ ăn liên quan gì đến mụn trứng cá
 
Chế độ ăn uống có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của mụn trứng cá ở một số cá nhân. Chế độ ăn phương của người phương Tây thường nhiều đường, làm tăng lượng insulin trong máu tuần hoàn. Các chất caffeine, theobromine, và serotonin trong chocolate cũng có thể làm tăng sản xuất insulin. Insulin kích thích sản xuất tăng hóc môn nam giới (androgen), glucocorticoids và các yếu tố tăng trưởng, từ đó làm tăng quá trình sừng hoa (keratinisation) các nang lông và tăng cường sản xuất bã nhờn (da dầu) làm bít tắc lỗ chân lông, từ đó hình thành nên mụn trứng cá. Những phụ nữ có insulin trong máu cao thường bị hội chứng buồng trứng đa nang, những người này dễ bị mụn trứng cá hơn.
Mặc dù sữa bò có chỉ số đường thấp, nhưng có chứa hàm lượng androgen, estrogen, progesterone và glucocorticoid nên nó cũng có vai trò làm tăng mụn trứng cá. Các thành phần khác của sữa có thể gây ra mụn bao gồm protein và iốt. Sữa có chứa các axit amin (ví dụ, arginine, leucine, và phenylalanine) sản xuất insulin khi kết hợp với carbohydrate.
Axit béo cần thiết để tạo thành bã nhờn, axit sapienic và omega-6 trong dầu thực vật có thể gia tăng sản xuất bã nhờn. Các axit béo omega-3 linoleic và axit gamma linolenic thiết yếu làm giảm sản xuất bã nhờn.
Chế độ ăn uống ít kẽm hoặc cao iốt có thể làm trầm trọng thêm mụn trứng cá.
 
Chế độ thức ăn nào là thích hợp nếu bạn có mụn trứng cá?
 
Chế độ ăn uống giảm đường, tăng các loại thực phẩm giàu axit béo omega-3 như: ngũ cốc, trái cây tươi và rau quả, cá, dầu ô liu, tỏi, tiêu, dùng rượu bia vừa phải.
Tuy nhiên, nên được tư vấn từ thầy thuốc về làn da của bạn, thay đổi chế độ ăn uống không phải luôn luôn giúp đỡ bạn toại nguyện.
 
Bã nhờn là gì?
 
Dầu trên bề mặt của da là một hỗn hợp phức tạp của bã nhờn, mồ hôi, chất béo (từ các tế bào da mặt) và bụi môi trường.
Bã nhờn được sản xuất từ các tuyến bã nhờn. Tuyến này có ở khắp nơi trên cơ thể, bàn tay và bàn chân thì ít hơn, nhưng long bàn tay và bàn chân lại không có.Đây là những mặt hàng trên nhất của cơ thể, mặc dù có vài tay hoặc chân và không có trên lòng bàn tay và lòng bàn chân. Tuyến bã nhờn giữa lưng, trán và cằm là lớn hơn và nhiều hơn những nơi khác (lên đến 400-900 tuyến/cm2). They are also numerous in the ear canal and around the genitals, cũng rất nhiều trong ống tai và xung quanh bộ phận sinh dục.
Các tuyến bã nhờn bao gồm các thùy được kết nối bởi ống dẫn, được lót bằng các tế bào tương tự như trên bề mặt da.
Hầu hết các tuyến bã nhờn mở ra vào nang lông. Some free sebaceous glands open directly onto the skin surface. Một số tuyến bã nhờn mở tự do trực tiếp lên bề mặt da. Chúng bao gồm các tuyến Meibomian trên mí mắt, tuyến Tysons trên bao quy đầu và điểm Fordyce ở môi trên hoặc bộ phận sinh dục.
Sebum is produced when the sebaceous gland disintegrates. Bã nhờn được sản xuất từ tuyến bã phân hủy tạo thành. Các tế bào mất khoảng một tuần để tạo ra bã nhờn. Sebum is a complex and variable mixture of lipids including: Bã nhờn là một hỗn hợp biến đổi và phức tạp của lipid bao gồm:
-   Glycerides
-   Axit béo tự do
-   Este Wax
-   Squalene
-   Este cholesterol
-   Cholesterol
Chất béo trung tính được sản xuất bởi các tuyến bã nhờn bị phá vỡ do các enzyme do vi khuẩn (lipases) trong ống bã nhờn để hình thành các axit béo tự do.
 
Vai trò bã nhờn?
 
Bã nhờn có các chức năng sau đây:
 
-   Làm giảm sự mất nước từ bề mặt da
-   Bảo vệ da khỏi bị nhiễm trùng
-   Góp phần vào mùi cơ thể
 
Vai trò của hóc môn sinh dục đối với bã nhờn?
 
Tiết xuất bã nhờn nằm dưới sự điều khiển của hocs môn giới tính (androgen). Hoạt động của hóc mon giới tính mạnh nhất là testosterone, 5-testosterone (DHT) và 5-androstene-317diol. Những hormone này được sản xuất bởi các tuyến sinh sản (buồng trứng ở nữ, tinh hoàn ở nam giới) và tuyến thượng thận. Những tuyến này lại chịu ảnh hưởng của tuyến yên, nằm trong não.
Hóc môn giới tính hoạt động mạnh nhờ các enzyme đạc thù trong da và các cơ quan tình dục. Các men này chuyển đổi androgen ít hoạt động thành testosterone và 5-testosterone (DHT) hoạt động. Những androgen hoạt động nhiều hơn kích thích tế bào tuyến bã nhờn để sản xuất bã nhờn nhiều hơn.
trò của progesterone là không rõ ràng. Nữ sản xuất bã nhờn nhiều hơn trong tuần trước kỳ kinh nguyệt của họ khi mức progesterone cao hơn. Nhưng progesterone được biết là yếu tố làm giảm hoạt động của enzym reductase-5, là enzyme có vai trò góp phần giảm sản xuất bã nhờn.
 
Bã nhờn thay đổi theo tuổi như thế nào?
 
Tuyến bã nhờn đã hoạt động trước khi sinh. Chúng được quy định bởi bà mẹ thông qua bào thai. Thành phần của các loại dầu trên bề mặt da thay đổi theo tuổi.
-   Bào thai sản xuất chất nhờn giống như sáp (vernix caseosa) có vai trò bảo vệ
-   Từ với 3 đến 6 tháng, bã nhờn được sản xuất tương tự như người lớn
-   Sau đó cho đến khi 8 tuổi, chất nhờn ít hơn và squalene và cholesterol nhiều hơn
-   Ở nam giới, bã nhờn ở tuổi dậy thì sản xuất tăng lên đến gấp năm lần so với nữ giới
-   Nam giới trưởng thành sản xuất bã nhờn hơn một chút so với nữ giới trưởng thành
-   Bã nhờn sản xuất suy giảm theo tuổi tác, đặc biệt là sau thời kỳ mãn kinh ở phụ nữ
Lượng bã nhờn có thể được thay đổi theo bệnh:
-   Rối loạn tuyến yên, tuyến thượng thận, buồng trứng hay tinh hoàn có thể tăng hoặc giảm bã nhờn
-   Nhịn đói kéo dài làm giảm lượng bã nhờn
-   Bệnh Parkinson kéo theo tăng số lượng bã nhờn
Số lượng bã nhờn có thể giảm do một số thuốc:
-   Uống thuốc tránh thai
-   Anti-androgens như cyproterone acetate và spironolactone
-   Vitamin-A dẫn xuất như isotretinoin
Số lượng bã nhờn có thể tăng do một số thuốc:
-   Testosterone cho nam giới trước tuổi dậy thì
-   Progesterones có tính hóc môn giới tính như medroxyprogesterone, levonorgestrel
-   Phenothiazin
Tỷ lệ các thành phần khác nhau có thể thay đổi với một số thuốc:
-   Diane-35 ® / Estelle-35 ®, có chứa ethinyl (o) estradiol 35mcg và cyproterone 2mg làm tăng linoleate
-   Isotretinoin làm giảm squalene, este sáp và este béo
 
 Hormone thay đổi trong mụn trứng cá như thế nào?
 
Bệnh nhân bị mụn trứng cá thường có làn da nhờn (seborrhoea). Đây có thể là vì:
-   Hoc môn giới tính (chủ yếu là các androgen, testosterone) tăng cao.
-   Gia tăng testosterone tự do bởi vì hóc môn giới tính lưu hành giảm kết hợp với globulin. Thông thường có rất ít testosterone tự do lưu hành trong máu vì nó bị ràng buộc chặt chẽ bởi globulin.
-   Hóc môn giới tính hoạt động mạnh hơn (như dihydroxytestosterone) do enzyme 5-reductase trong da.
-   Độ nhạy cảm của da cao hơn đối với DHT (dihydroxytestosterone).
 
Nguyên nhân gây ra sự thay đổi hóc môn giới tính ở phụ nữ?
 
Khoảng 50% phụ nữ bị mụn trứng cá có sự mất cân bằng hóc môn (HM) mặc dù xảy ra nhẹ.
Rất ít khi chúng ta làm xét nghiệm kiểm tra đến nồng độ hóc môn giới tính, trừ khi có một số dấu hiệu liên quan đến nồng độ HM giới tính tăng cao (hyperandrogenism) như: hói đầu (androgenetic alopecia), rậm lông (hirsutism), âm vật mở rộng (virilisation).
Hóc môn sinh dục nam tăng cao có thể phát sinh từ:
-   Bệnh của buồng trứng
o        Hội chứng buồng trứng đa nang: gây ra rậm lông, vô sinh và / hoặc kinh nguyệt không đều
o        U lành tính (không xâm lấn) hoặc ác tính khối u buồng trứng
-   Bệnh của tuyến thượng thận
o        Tuyến thượng thận một phần thiếu hụt enzyme 21-hydroxylase và các tăng sản thượng thận bẩm sinh
o        Các khối u lành tính hoặc ác tính thượng thận
-   Bệnh của tuyến yên
o        Hội chứng Cushing do sản xuất hormone adrenocorticotrophic quá mức (ACTH) gây ra mặt trăng, béo phì, mỏng da, dễ bị bầm tím, vết rạn da (striae), rậm lông, và mệt mỏi
o        Sản xuất hormone tăng trưởng quá mức (Acromegaly)
o        U sản xuất prolactin, gây tiết sữa không phù hợp (galactorrhoea).
-   Béo phì và hội chứng chuyển hóa - androgen được sản sinh nhiều hơn
Hầu hết bệnh nhân bị mụn trứng cá có mức độ androgen lưu thông bình thường, nhưng tuyến bã nhờn bị ảnh hưởng do tăng hoạt động của enzyme 5-eductase.
 
Những xét nghiệm cần được thực hiện?
 
Nếu có triệu chứng hay dấu hiệu cho thấy tăng quá mức hoc môn giới tính (hyperandrogenism), các xét nghiệm cơ bản có thể làm để tìm nguyên nhân sau đau:
-   Xét nghiệm máu: FSH (hormone kích thích nang trứng), LH (luteinising hormone), estrodiol, prolactin, testosterone, SHBG (sex hormone binding globulin), 17-0H progesterone, chức năng tuyến giáp.
-   Siêu âm vùng chậu để xác định khối u nang buồng trứng
Bệnh nhân bị mụn trứng cá kèm theo rối loạn kinh nguyệt nghiêm trọng, rậm lông nặng, nghi ngờ hoặc hội chứng Cushing, nồng độ testosterone trong máu >5nmol/L hoặc bất thường nội tiết tố khác thì tốt nhất cần được tham vấn của bác sỹ chuyên khoa nội tiết (endocrinologist).
 
ThS. BS. Lương Trường Sơn

 





Facebook
Email: dalieudongdieu@gmail.com
dalieuvietnam@gmail.com

Sơ Đồ Đường Đi

Tìm Kiếm

TỪ ĐIỂN

TÌM HIỂU DA CỦA BẠN

Liên Kết Website



BỘ Y TẾ
BỘ Y TẾ - CỤC Y TẾ DỰ PHÒNG
BV Da liễu trung ương Quy Hòa
BV Da liễu TP.HCM
BV Da liễu Trung Ương
Viện sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng TP.HCM
Viện sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng Quy Nhơn
Viện sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng Trung Ương

Quảng Cáo

Liên Hệ: 0913.407.557
Quảng cáo
Quảng cáo
Quảng cáo

FACEBOOK

Số Lượng Truy Cập